Napetosti između Irana i Sjedinjenih Američkih Država ponovo su prerasle u otvoreni vojni sukob nakon što je Teheran izveo koordinirane napade na američku vojnu infrastrukturu u više zaljevskih država. Napadi su uslijedili kao odgovor na prethodne američke udare na iranske južne i istočne provincije, čime je praktično okončano primirje koje je trajalo svega tri sedmice.
Istovremeno, iranski mediji izvještavaju o snažnim eksplozijama u više dijelova zemlje, uključujući područje oko nuklearne elektrane Bušeher, dok se sukobi odvijaju na dan kada je u Iranu obavljen ukop vrhovnog vođe ajatolaha Alija Khameneija.
Meta bili američki sistemi i vojne baze
Iranske oružane snage saopštile su da su projektilima gađale američke protivraketne sisteme Patriot u Kuvajtu, centar za rano upozoravanje u Kataru te vojno skladište goriva u Bahreinu.
Prema informacijama kuvajtskih vlasti, protivzračna odbrana presrela je jednu krstareću raketu, tri balistička projektila i deset bespilotnih letjelica. U incidentu je jedna osoba povrijeđena nakon pada krhotina.
Sirene za zračnu opasnost oglasile su se i u Jordanu, gdje je oboreno osam projektila. Iranska Revolucionarna garda kasnije je saopštila da je među metama bila i vojna baza Azrak, koju koriste američke snage, kao i američki vojni komandni centar za Bliski istok.
Trump: Primirje je završeno
Dodatnu eskalaciju izazvali su napadi na katarske i saudijske trgovačke brodove, nakon čega je američki predsjednik Donald Trump poručio da je prekid vatre definitivno okončan.
Američka Centralna komanda (CENTCOM) saopštila je da su njene snage pogodile oko 90 iranskih vojnih ciljeva, uključujući sisteme protuzračne odbrane i skladišta bespilotnih letjelica.
– Ovo je odgovor na jučerašnje iransko bombardovanje brodova. Ako se ponovi, posljedice će biti mnogo ozbiljnije – napisao je Trump na društvenoj mreži Truth Social.
Američki mediji istovremeno navode da nastavak sukoba predstavlja dodatni politički pritisak za Trumpovu administraciju uoči međuizbora, posebno zbog rasta cijena goriva i nezadovoljstva birača.
Pogođeno područje oko nuklearne elektrane
Iranski državni mediji tvrde da je u američkim napadima poginulo najmanje 14 ljudi, dok je 78 osoba povrijeđeno u pet provincija.
Novinska agencija Fars navodi da je pogođen i važan željeznički most koji povezuje trgovinske pravce prema Rusiji i Kini.
Posebnu pažnju izazvale su informacije iz Bušehera, gdje se nalazi nuklearna elektrana izgrađena uz rusku pomoć. Lokalni zvaničnici tvrde da je američki projektil pogodio perimetar nuklearnog kompleksa, koji je i ranije bio meta napada.
Sahrana Khameneija uz poruke protiv SAD-a
Vojne operacije odvijale su se istovremeno s masovnim pogrebnim ceremonijama u Iranu. Ajatolah Ali Khamenei, koji je prema navodima ubijen 28. februara u američko-izraelskom zračnom napadu, ukopan je u rodnom Mashhadu.
Dženaza je kasnila nekoliko sati zbog oštećene željezničke infrastrukture na sjeveroistoku zemlje, nakon ranijih američkih udara.
Na ceremoniji se okupio veliki broj građana, a među okupljenima su viđeni transparenti s prijetećim porukama upućenim američkom predsjedniku Donaldu Trumpu.
Hormuški moreuz u centru pažnje
Dok Turska, Oman i Pakistan pokušavaju posredovati u smirivanju krize, posebna pažnja usmjerena je na Hormuški moreuz, kroz koji prolazi približno petina svjetskog izvoza nafte.
Iranska Revolucionarna garda saopštila je da kontroliše plovni put te da brodovima dozvoljava prolazak isključivo rutama koje određuju iranske vlasti.
Iz Teherana upozoravaju da bi svaki novi američki vojni udar izazvao, kako navode, “slomljujući odgovor”.
Glavni iranski pregovarač Mohammad Bagher Ghalibaf izjavio je da će Hormuški moreuz biti otvoren isključivo pod uslovima koje odredi Iran, a ne pod pritiskom Sjedinjenih Američkih Država.
U međuvremenu, svjetska tržišta prate razvoj događaja uz izraženu nestabilnost cijena nafte, dok raste bojazan da bi sukob mogao prerasti u mnogo širu regionalnu krizu.