Izvještaj o lobističkim aktivnostima Republike Srpske ukazuje na utjecaj američko-izraelskog advokata Eugene Kontorovicha u promjeni američke politike prema Bosni i Hercegovini. Kontorovich je primio značajne iznose za svoje konsultantske usluge, dok se lobiranje za ukidanje američkih sankcija nastavlja kroz angažman različitih kompanija. Organizacije poput Zell & Associates su ključne u tim naporima, a njihovi rezultati izazivaju brojne rasprave o transparentnosti i etici.
U izvještaju koji je Ministarstvu pravde SAD-a podnijela firma “Zell & Associates International Advocates”, otkriva se da je američko-izraelski pravnik Eugene Kontorovich primio redovne isplate u okviru lobističkih aktivnosti, koje je Republika Srpska angažovala. Prema informacijama, Kontorovich je, sve do maja 2026. godine, objavljivao komentare na sajtu Fondacije Heritage, ugledne američke konzervativne organizacije, a između ostalog, plaćeno je i putovanje delegacije iz RS-a u Izrael.
Lobiranje za ukidanje američkih sankcija predstavlja ključnu aktivnost koju je Republika Srpska povjerila više kompanijama. “Zell & Associates” je jedna od njih koja je po zakonu obavezna da dostavlja redovne izvještaje američkom Ministarstvu pravde o potrošnji sredstava. U jednom od izvještaja, datiranom na 29. juli 2026, navedeno je da je Kontorovich primio ukupno pet uplata od augusta do decembra 2025. godine, čime je ukupno zarađeno 65.000 dolara.
Kontorovich, koji trenutno zastupa američki Univerzitet George Mason, otvoreno je podržavao bivšeg predsjednika Republike Srpske Milorada Dodika. U autorskom tekstu za izraelski list The Jerusalem Post, kritizirao je postupanje institucija BiH prema Dodiku, izražavajući sumnju u ulogu visokog predstavnika. Na društvenim mrežama zahvalio je Dodiku na podršci Izraelu, a Republiku Srpsku opisao kao zajednicu koja mirno živi sa susjedima.
Ekonomska ekspertica Svetlana Cenić, komentirajući angažman lobista, ističe da to može poslužiti širem cilju predstavljanja argumenata vlasti Republike Srpske u američkim raspravama o suverenitetu i međunarodnom pravu, ali naglašava potrebu za razlikovanjem političke bliskosti i stvarnog uticaja na odluke američke administracije.
Osnivač “Zell & Associates” je Marc Zell, američko-izraelski advokat koji je javno podržavao Dodikove političke stavove. U jednoj objavi na društvenoj mreži, Zell je tvrdio da je “demokratija mrtva u Bosni” i kritikovao vladu za sputavanje “hršćanske Republike Srpske”. Kontorovich je, prema podacima, bio zadužen za konsultantske aktivnosti izvan američke teritorije u korist Republike Srpske.
Vlada Republike Srpske navela je da ostvaruje saradnju s međunarodnim konsultantskim timovima kako bi kreirala pravnu, ekonomsku i diplomatsku strategiju prema međunarodnoj zajednici. Iako su postavljena pitanja o ukupnoj vrijednosti ugovora sa firmom “Zell & Associates”, Vlada je iznijela da su takvi ugovori označeni kao tajni, prema zakonodavstvu koje obezbjeđuje zaštitu tajnih informacija.
Svetlana Cenić ukazuje na to da je važno zadržati budžetsku kontrolu, ističući da istraživanja pokazuju da su neki finansijski detalji u sprovedenim dokumentima zatamnjeni. Ukazuje i na to da je nedavna odluka Ustavnog suda BiH zabranila isplate iz budžeta Republike Srpske vezane uz lobističke aktivnosti koje se protive ustavnim odredbama i institucionalnim odlukama.
Mladen Bubonjić, banjalučki komunikolog, smatra da je Dodik uspio približiti se krugovima u američkoj administraciji, ali da značajniji uticaj nije ostvaren. Dodikova strategija lobiranja, prema analitičarima, jeste i pokušaj da se međunarodni odnosi preoblikuju u instrument političke opstojnosti.
Tanja Topić, analitičarka, govori o vezama Republike Srpske s izraelskim zvaničnicima, naglašavajući da su ta vrata otvorena posredstvom odnosa sa bivšim mađarskim premijerom Viktorom Orbanom, čime se osigurava bolji pristup američkoj administraciji. U kontekstu sve jačih lobističkih aktivnosti, Cenić naglašava da bi građani trebali imati jasne informacije o koristi tih angažmana jer su to javna sredstva.
Kako se ova situacija razvija, ostaje za vidjeti kakav će uticaj imati na politiku Republike Srpske i njene odnose sa međunarodnom zajednicom, posebno sa Sjedinjenim Američkim Državama.