U Beogradu se održala sahrana Ratka Mladića, što je izazvalo oštre reakcije i pažnju međunarodne zajednice. Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji istakao je da glorifikacija ratnog zločinca ukazuje na dugogodišnju politiku tolerisanja nacionalističkih narativa u Srbiji i regionu. Ova manifestacija predstavlja ozbiljan signal da stari nacionalistički mitovi ponovo jačaju u društvenom prostoru.
U saopštenju Helsinškog odbora za ljudska prava u Srbiji ističe se da je slika Srbije koja se ovih dana mogla vidjeti u Beogradu zatekla svijet, koji je godinama tolerisao glorifikaciju ratnih zločinaca, posebno Ratka Mladića. “Desetine hiljada ljudi na njegovoj sahrani, uz državne počasti i učešće veterana Vojske Republike Srpske, pokazuju da se odnos prema Mladiću nije suštinski promijenio. Naprotiv, ono što je dugo bilo prisutno na marginama društva, sada je dobilo masovnu i javnu manifestaciju”, poručili su iz Helsinškog odbora.
Prema njihovom mišljenju, ova situacija nije samo pitanje pojedinca kao što je Mladić, već i posljedica dugogodišnje politike tolerisanja nacionalističkih narativa u Srbiji i regionu. Zapad je, kako navode, godinama svjedočio procesu rehabilitacije ratnih zločinaca koji su pravosnažno osuđeni za najteže zločine, istovremeno govoreći o evropskoj perspektivi Srbije i stabilnosti regiona.
Helsinški odbor naglašava da ono što danas svjetski zvaničnici smatraju šokom i incidentom zapravo predstavlja direktnu posljedicu vlastite dugogodišnje kalkulacije. Oni tvrde da je zapadna diplomatija svjesno birala prividnu stabilnost umjesto suštinske demokratizacije, ne obraćajući pažnju na glorifikaciju ratnih zločinaca, dok su vođeni razgovori o partnerstvu.
U kontekstu ove sahrane, odbor takođe ukazuje na razvoj koncepta “Srpskog sveta”, koji su međunarodni akteri smatrali bezopasnom retorikom. Ističu da su ključne ideje ovog koncepta postajale sve izraženije, te da su brisale granice između kulturne saradnje i političke integracije.
Osjećaj da je sahrana i komemoracija Mladića bila orkestrirana je dodatno pojačan izjavom Helsinškog odbora. “Riječ je o vješto pripremljenom i sinhronizovanom igrokazu u kojem su država, vojska i crkva djelovale na istom zajedničkom zadatku – glorifikaciji ratnog zločinca. Svaka od ovih institucija imala je svoju jasnu ulogu u predstavi koja je imala za cilj da rehabilituje politiku devedesetih”, naglašavaju iz Helsinškog odbora.
U junu 2021. godine, Mladić je pravosnažno osuđen na doživotnu kaznu zatvora za genocid u Srebrenici, progon Bošnjaka i Hrvata, terorisanje građana Sarajeva, kao i za uzimanje pripadnika UNPROFOR-a za taoce. Preminuo je 27. augusta u Pritvorskoj jedinici Međunarodnog mehanizma za krivične sudove u Haagu. Njegova sahrana održana je juče na beogradskom Topčiderskom groblju uz prisustvo više hiljada ljudi, uključujući veterane, policiju i članove različitih desničarskih organizacija. Komemoraciji su prisustvovali zvaničnici iz Republike Srpske i Srbije.