Astronomi su otkrili najudaljeniji brzi radijski izboj (FRB) do sada, signal koji je putovao više od 10 milijardi godina do Zemlje. Ovaj izvanredni signal potiče iz vremena kada je svemir bio star svega tri milijarde godina, a njegova energija uporediva je sa onom koju Sunce isijava tokom više mjeseci. Istraživanja ovog signala mogu donijeti nova saznanja o ranom svemiru.
Novootkriveni signal, označen kao FRB 20240304B, zabilježen je radioteleskopom MeerKAT u Južnoj Africi i dolazi s udaljenosti većom nego dvostruko od prethodnog rekorda. Nakon njegovog otkrića, astronomi su pomoću svemirskog teleskopa James Webb identificirali matičnu galaksiju ovog fascinatnog signala. Dr. Temija Nanajakara sa Univerziteta u Sidneju, jedan od vodećih autora istraživanja objavljenog u časopisu Science, istakao je značaj ovog otkrića rekavši: “Kada je taj signal nastao, nije bilo Zemlje, nije bilo Sunca.”
Podaci sa teleskopa James Webb pokazuju da signal dolazi iz veoma mlade i male galaksije u kojoj se zvijezde formiraju velikom brzinom. Ova galaksija sadrži relativno malo elemenata težih od vodika i helija, što ukazuje na to da je njeno okruženje bilo značajno drugačije u odnosu na današnje.
Porijeklo još nije razjašnjeno
Brzi radijski izboji prvi put su otkriveni 2007. godine, a od tada ih je zabilježeno više od 10.000. Neki od ovih signala se ponavljaju, dok drugi emituju signale određeno vrijeme pa prestanu, a neki se pojave samo jednom. Premda se jedna od vodećih teorija oslanja na to da ih proizvode magnetari, neutronske zvijezde s izuzetno snažnim magnetskim poljem, novo otkriće FRB 20240304B pokazuje da mehanizam njihovog nastanka može funkcionirati i u veoma mladim galaksijama s malim udjelom težih elemenata.
Do sada nije poznato da li će FRB 20240304B ponovno emitovati signal ili je riječ o jednokratnom događaju. Ova neizvjesnost dodatno pojačava interesovanje naučnika prema brzinskim radijskim izbojima i njihovim osobinama.
Tragovi nevidljive materije
Ovi signali su posebno važni za naučnike jer tokom putovanja prolaze kroz gas i druge čestice između galaksija. Promjene koje pritom pretrpe omogućavaju istraživačima da procijene količinu materije na njihovom putu, uključujući onu koja se ne može neposredno vidjeti optičkim teleskopima. Profesor Metju Bejls sa Univerziteta Svonbern, jedan od astronoma koji su učestvovali u prvom otkriću brzih radijskih izboja, izjavio je da ovo istraživanje potvrđuje koliko su ovi signali korisni alati za proučavanje svemira. Prema njemu, oni su jedan od ključnih načina za utvrđivanje količine materije u svemiru.
Astrofizičarka Sara Veb, koja nije učestvovala u ovom istraživanju, objasnila je da se brzi radijski izboji mogu koristiti kao svojevrsno mjerenje količine materije kroz koju je signal prošao prije nego što je stigao do Zemlje. Novo otkriće takođe sugerira mogućnost da su ovakvi izboji bili veoma česti u ranom svemiru, što dodatno otvara nove puteve za istraživanje i razumevanje našeg univerzuma.