U tekstu Brajana T. Kenedija i Džozefa E. Šmica istaknuta su preplitanja američkih bezbjednosnih, ekonomskih i strateških interesa u Bosni i Hercegovini. Autori se fokusiraju na potencijalne odnose između predsjednika SAD Donalda Trampa i lidera SNSD-a Milorada Dodika, sugerišući mogućnost da bi Dodik mogao postati ključni partner Sjedinjenih Američkih Država u Centralnoj Evropi.
U analizi objavljenoj u američkom časopisu “American Mind”, autori istražuju pitanje kakvu korist za američke interese može imati angažman Vašingtona u BiH, unutar okvira politike “Amerika na prvom mjestu”. Oni pretpostavljaju da bi dodatan angažman u ovoj regiji mogao omogućiti Sjedinjenim Američkim Državama da ostvare vlastite ciljeve i interese.
Dodik i Čović kao zajednički faktor u pitanju nametnutih odluka
Jedan od ključnih događaja na koje se autori oslanjaju je zajednička izjava Milorada Dodika i Dragana Čovića iz jula 2026. godine. U tekstu se navodi kako su se lideri dogovorili da bi odluke nametnute od strane visokih predstavnika trebale biti poništene, a ova izjava se povezuje sa stavovima Ustavnopravne komisije Predstavničkog doma Parlamenta BiH, koja je u februaru 2026. godine iznijela tvrdnju da visoki predstavnik nema ustavna ovlašćenja za donošenje zakona.
Autori takođe ističu princip supsidijarnosti kao jedan od mogućih osnovnih principa za buduće uređenje odnosa u BiH, naglašavajući važnost donošenja odluka što bliže onima na koje se odnose. Ovaj princip supsidijarnosti autori povezuju i sa enciklikom pape Lava XIV.
Zašto autori BiH povezuju sa američkom bezbjednošću?
Jedan od interesa Sjedinjenih Američkih Država za Bosnu i Hercegovinu, prema autorima, jeste i sigurnosna situacija. U tekstu se referiraju na izvještaj Komisije za 11. septembar, ističući da su dvojica od 19 otmičara u napadima 11. septembra 2001. godine bili povezani sa borbama u BiH. Analizirajući istoriju iranskog angažmana u BiH tokom rata, autori upućuju na ulogu pojedinih iranskih zvaničnika u pružanju pomoći Bošnjacima, čime dodatno obrazlažu prisutnost raznovrsnih geopolitičkih interesa u ovoj regiji.
„Tri naroda, tri strateška odnosa“
Posebno zanimljiv segment analize bavi se odnosima tri konstitutivna naroda u BiH, gdje autori naglašavaju da bi svaki od njih mogao biti povezan sa različitim strateškim interesima iz američke perspektive. Hrvatima se pripisuje veza sa Hrvatskom, članicom NATO-a i EU. Kada su u pitanju Srbi, fokus je na Miloradu Dodiku i njegovim odnosima sa Donaldom Trampom, dok se Bošnjaci analiziraju kroz ekonomske odnose sa SAD.
Ova analiza predstavlja stav autora, a ne zvaničnu politiku Sjedinjenih Američkih Država prema Bosni i Hercegovini.
Državna imovina, investicije i strateški minerali
U tekstu se takođe ističe da neriješena pitanja u BiH predstavljaju značajne prepreke za strana ulaganja. Autori citiraju izvještaj američkog Stejt departmenta u kojem se naglašavaju problemi poput složenog regulatornog sistema i političke nestabilnosti. Pitanje državne imovine, kao i odluka visokog predstavnika iz 2005. godine o ograničenju raspolaganja tom imovinom, označavaju se kao ključno za blokiranje investicija.
Takođe se razmatraju resursi strateških minerala, gdje se ističe da Republika Srpska raspolaže važnim nalazištima koja bi mogla biti ključna za američku industrijsku i odbrambenu bazu.
Šta bi Vašington mogao dobiti?
Konačno, autori zaključuju da bi suverena i ekonomski prosperitetna Bosna i Hercegovina mogla pružiti tržište za američke energente i kapital, ali i izvor strateških resursa. Ovaj potencijal jačanja odnosa između SAD i Republike Srpske, kao i između Donalda Trampa i Milorada Dodika, može otvoriti nove prostore saradnje.
“Što je najvažnije”, ističu autori, situacija u BiH mogla bi omogućiti Trampu da adekvatno uzvrati na podršku koju je bivao od Dodika. Ipak, treba napomenuti da je riječ o analizi i stavovima autora, a ne odrazu zvanične politike američke administracije prema Bosni i Hercegovini.