Evropska centralna banka (ECB) zatražila je od banaka u eurozoni da do 31. oktobra izrade akcione planove za zaštitu od sajber-prijetnji koje se dodatno pojačavaju vještačkom inteligencijom (AI). Ove mjere dolaze usljed sve većeg rizika koji AI predstavlja za finansijski sektor, naglašava ECB. Регулатор očekuje od banaka da proaktivno pristupe zaštiti svojih sistema i unaprijede bezbjednost.
U saopštenju iz Frankfurta, ECB je istakla da vještačka inteligencija više nije samo alat za efikasniju obradu podataka, već i potencijalni izvor sistemskog rizika. U skladu s tim, banke su dužne da prioritizuju zaštitu sistema izloženih internetu, kao i tehnologijama trećih strana i softveru otvorenog koda.
Finansijske institucije će morati da unaprijede više aspekata svog poslovanja, uključujući zaštitu internet sistema, upravljanje tehnologijama trećih strana, bezbjednost softvera otvorenog koda, brže otklanjanje ranjivosti, modernizaciju zastarjele IT infrastrukture, jačanje sajber-higijene i planove za oporavak nakon sajber-incidenata. U tom smislu, ECB traži konkretne mjere, rokove i planove, umjesto samo preporuka.
Fokus na zaštitu ključnih sistema u bankama
Osim što će se fokusirati na bezbjednost vlastitih sistema, banke će morati da analiziraju i svoju zavisnost od eksternih dobavljača i tehnoloških partnera. Posebna pažnja usmjerena je na ‘frontier AI modele’, koji imaju potencijal da utiču na odbrambene i napadačke sajber-operacije. ECB upozorava da takvi modeli mogu ubrzati pronalaženje bezbjednosnih propusta, automatizovati napade i povećati broj prijetnji prema bankama i platnim sistemima.
Evropski odbor za sistemske rizike istakao je da AI mijenja pejzaž sajber-prijetnji u finansijskom sistemu Evropske unije, a to pitanje postaje ključno za finansijsku stabilnost. U tom kontekstu, ECB naglašava da bi ozbiljan sajber-napad mogao imati dalekosežne posljedice koje premašuju okvire jedne banke.
Rizici za platne sisteme i širi finansijski sektor
S obzirom na rizike koji dolaze sa napadima na zajedničke tehničke dobavljače ili cloud servise, može doći do ugrožavanja platnog prometa i povjerenja klijenata. ECB poziva na provjeru otpornosti ne samo sopstvenih sistema, već i svih onih koji se oslanjaju na eksternu infrastrukturu.
Iako je obaveza koju je postavila ECB formalno usmjerena na velike banke eurozone, ova odluka šalje važan signal i za zemlje koje se žele pridružiti evropskom finansijskom okviru. Digitalizacija bankarskih usluga i razvoj instant plaćanja dodatno naglašavaju potrebu za snažnijom sajber-bezbjednošću, čime regulatorni standardi ECB postaju referentni tački i za finansijska tržišta izvan eurozone.
Banke će, uz razvoj novih digitalnih usluga, morati da dokažu da su sposobne da zaštite svoje sisteme od sofisticiranih sajber-prijetnji, što uključuje uspostavljanje efikasne kontrole rizika i otpornosti na sve kompleksnije izazove u ovoj oblasti.