Iz Delegacije tvrde da bez obzira na navedeni razvoj događaja, Evropska unija očekuje od VSTV-a da u skladu sa svojim zakonskim mandatom angažuje vanjske stručnjake za praćenje kako bi se očuvao kredibilan sistem vanjskog praćenja, a u skladu sa preporukama iz Priebeovog izvještaja.
VSTV je na aprilskoj sjednici, uprkos neslaganju Evropske komisije, usvojio izmjene Pravilnika koji se odnosi na vanjsko praćenje i način angažmana stručnjaka koji prate rad Odjela za imovinske kartone, te je odlučeno da će se ove osobe birati javnim konkursom, a u komisijama će dva člana imenovati Evropska unija i jednog VSTV.
Iz Delegacije EU naglašavaju da provjera imovine i interesa nosilaca pravosudnih funkcija predstavlja važan alat za borbu protiv korupcije i jačanje integriteta. Podsjećaju da je usvajanje izmjena i dopuna Zakona o VSTV-u u septembru 2023. i januaru 2024. godine predstavljalo značajan iskorak u uspostavljanju pravnog osnova za sveobuhvatan sistem provjere imovine i interesa, te važan korak uoči odluke Evropskog vijeća iz marta 2024. o otvaranju pristupnih pregovora sa Bosnom i Hercegovinom.
Evropska unija je, s ciljem podrške uvođenju sistema provjere imovine i interesa nosilaca pravosudnih funkcija, uspostavila i finansirala Program vanjskog praćenja rada i funkcionisanja Odjela za provođenje postupka po izvještajima VSTV-a.
“Usvajanjem izmjena i dopuna Pravilnika VSTV-a BiH o izvještavanju o imovini i interesima u aprilu 2026. godine, suštinski je izmijenjen okvir na kojem se temeljio navedeni program praćenja, čime je prekršen pisani sporazum između Evropske komisije i VSTV-a BiH”, navode iz Delegacije.
Odluka o usvajanju ovih izmjena donesena je uprkos dva zasebna dopisa Evropske komisije u kojima je izražena zabrinutost da će negativno utjecati na efikasnost, kredibilitet i nezavisnost Programa vanjskog praćenja.
Gert Jan Koopman, generalni direktor Evropske komisije za susjedstvo i pregovore o proširenju, 29. maja uputio je pismo predsjedniku Saninu Boguniću. U pismu je naveo da ne vidi mogućnost da EU nastavi finansirati Program vanjskog praćenja nakon isteka postojećeg ugovornog aranžmana, ukoliko VSTV ne povuče ove izmjene i bez odlaganja ne uspostavi smislen, zajednički usaglašen operativni okvir.
O ovom pismu se raspravljalo na posljednjoj sjednici Vijeća, koje je ipak odlučilo da se usprotivi Evropskoj komisiji, navodeći da nema straha od nastavka finansiranja ili ugroženosti sistema.
Iz Delegacije naglašavaju da će Evropska komisija nastaviti pratiti cjelovitu provedbu izmjena i dopuna koje se odnose na integritet u okviru procesa pristupanja Bosne i Hercegovine Evropskoj uniji, kao i u kontekstu ispunjavanja obaveza preuzetih Reformskom agendom u okviru Plana rasta.
“U dopisu se također navodi da će pitanje iskrene saradnje i međusobnog povjerenja morati biti pažljivo razmotreno i u kontekstu budućeg finansiranja VSTV-a BiH”, podsjećaju iz Delegacije.
Zaključuju da ovakav razvoj događaja predstavlja ozbiljan rizik koji bi mogao negativno uticati na napredak Bosne i Hercegovine na njenom evropskom putu.
Detektor je ranije pisao o izvještajima vanjskih stručnjaka EU u kojima su oni upozorili da Odjel za provjeru imovine sudija i tužilaca i dalje radi s nedovoljnim kapacitetima, te da rad dodatno usporava i odbijanje članova domaćinstava da dostave podatke.
VSTV je tada odgovorio kritikama, navodeći da se Evropska unija previše miješa u sam proces provjera.